Kitap Kokusu Nasıl Giderilir?

Sipariş ettiğiniz kitabı açtınız ve burnunuza ağır bir nem ya da sigara kokusu çarptı. Eski kitapların kendine özgü kokusu çoğu kişi için bir güzelliktir; ama küf, rutubet ya da duman kokusu keyifli okumayı engeller.

İyi haber şu ki hafif ve orta düzeydeki kokuların çoğu kitaba zarar vermeden azaltılabilir. Burada sabırlı ve güvenli yöntemleri sırasıyla anlatıyoruz.

Koku nereden geliyor?

Doğru yöntemi seçmek için kokunun kaynağını anlamak gerekir. Sebepler farklı olduğundan çözümler de farklıdır.

Eski kitabın tatlımsı, vanilyaya benzeyen kokusu kâğıdın yaşlanma sürecinin doğal sonucudur ve bir sorun değildir. Gidermeye çalışacağınız şey nem, küf ve duman kokusudur.

1. Adım: Küf varsa önce küfle ilgilenin

Koku nemden kaynaklanıyorsa önce kitapta küf olup olmadığını kontrol edin. Tüylü bir tabaka ya da lekeler varsa koku giderme yöntemlerine geçmeden kitabı kurutup küfü temizlemeniz gerekir; ayrıntılar için rutubet ve küf rehberimizi okuyun. Küf aktifken koku emiciler yalnızca geçici etki gösterir.

2. Adım: Havalandırma

En basit ve çoğu zaman en etkili yöntem budur. Kitabı sayfaları hafifçe aralanmış, dik biçimde ve güneş görmeyen, hava alan bir yerde birkaç gün bekletin. Pencere kenarında ancak doğrudan ışık değil gölgede dengeli bir hava akımı olması yeterlidir.

• Her gün bir kez sayfalarını yelpaze gibi çevirerek hava almasını sağlayın.
• Kitabı tamamen kurumuş ve temiz bir yüzeyde bekletin.
• Sabırlı olun; hafif kokular bir iki haftada belirgin biçimde azalır.

3. Adım: Koku emici yöntemi

Kokuyu kitaba zarar vermeden çekmek için kapalı bir kutu ya da hava geçirmez büyük bir saklama kabı kullanabilirsiniz. Bu yöntemde kitap emiciyle doğrudan temas etmez.

1. Büyük, temiz bir kutu ya da kap seçin.
2. Dibine bir kâse ya da açık kap yerleştirin; içine kuru karbonat, kokusuz kedi kumu ya da aktif karbon koyun.
3. Kitabı kabın içinde, kâseye temas etmeyecek şekilde (örneğin bir raf ya da ızgara üzerinde) yerleştirin.
4. Kutuyu kapatıp 3-7 gün bekletin; arada kontrol edin.
5. Koku azalmamışsa emiciyi yenileyip işlemi tekrarlayın.

İpucu: Kitabı toza ya da karbonata gömmeyin. Emici maddeler sayfalara değmemeli; aksi halde kâğıdı lekeler ve temizlemek zorlaşır.

Kâğıt gazete ya da kâğıt havlu sayfa arasına konup bir süre bekletilirse hafif nem kokusu çekilebilir; sigara dumanı gibi kalıntılarda ise bu etkisiz kalır.

Sigara kokusu için ne yapılır?

Sigara kokusu yağlı bir kalıntı olduğundan en inatçı olanıdır. Havalandırma ve emici yöntemler genellikle tekrar uygulanmalıdır. Kitabı tamamen kapalı kutuda bırakmak yerine aralıklı olarak havalandırmak kokunun yer değiştirmesini sağlar.

Kâğıda yapışmış koku bazen tamamen gitmeyebilir. Bu yüzden satın alırken ilanda "sigara kokusu var" ya da "temiz ortamda saklandı" gibi ifadelere bakmak önemlidir.

Kaçınılması gerekenler

• Parfüm, oda spreyi, çamaşır yumuşatıcı ve koku giderici spreyler kâğıda zarar verir ve karışık, daha kötü bir koku bırakır.
• Çamaşır suyu, sirke ve alkolle silmek leke yapar ve kitabı bozar.
• Uzun süre doğrudan güneşe bırakmak sararmaya ve solmaya yol açar.
• Kitabı fırında, saç kurutma makinesinde ya da kalorifer üstünde ısıtmak kâğıdı ve yapıştırıcıyı bozar.
• Ozon üreten cihazlar kâğıdı ve ciltleri yıpratabilir; kitap koruma açısından önerilmez.

Yöntemleri karşılaştırın

Kitap kokusu neden bu kadar kalıcıdır?

Kâğıt ve ciltler gözenekli malzemelerdir; duman, nem ve yağ moleküllerini içlerine çeker ve zor bırakır. Kitabın sırtındaki tutkal, ciltteki deri ya da bez, kâğıdın lifli yapısı kokuyu uzun süre saklayabilir. Bu yüzden kokunun tamamen geçmesi çoğu zaman tek bir işlemle olmaz; tekrar ve sabır gerekir.

Koku, kitabın bulunduğu ortamla da güçlü biçimde bağlantılıdır. Yeni bir kitap temiz bir odaya konduğunda zamanla kokusu azalırken, nemli bir rafa konan kitap tekrar koku alır. Bu nedenle koku giderme işlemi bittikten sonra kitabı temiz ve kuru bir ortama yerleştirmeniz gerekir.

Kitaplığı kokudan koruyun

• Kokulu bir kitabı diğerleriyle yan yana koymayın; koku komşu kitaplara geçebilir.
• Sigara içilen odalarda kitap saklamayın; duman kalıntısı kâğıda ve ciltlere yerleşir.
• Kitaplığı arada açıp havalandırın; kapalı ve durağan hava kokuyu artırır.
• Nemi dengeli tutun; nem sorunları küf ve koku zincirini başlatır.
• Yeni aldığınız ikinci el kitapları birkaç gün ayrı bir yerde bekletip kokusunu değerlendirin.

İpucu: Koku giderme sırasında kitapları plastik poşette hava almayacak şekilde uzun süre bırakmayın. Kapalı ortamda nem artarsa küf riski doğar; kutuyu belirli aralıklarla açıp kontrol edin.

Kokulu kitabı satın almadan önce

İkinci el kitap alırken koku, açıklamada her zaman yer almayabilir. Şu adımlar sizi sürprizden korur:

• Satıcıya kitabın nerede saklandığını (sigara içilen ortam, nemli depo vb.) sorun.
• Ürün sayfasındaki kondisyon notunu okuyun; bkz. kitap kondisyonu rehberi.
• Koku sizin için önemliyse arama sonuçlarında açıklamaları dikkatle okuyun ve gerekirse mağazalardan bilgi isteyin.

Alışveriş öncesi genel bir kontrol listesi için ikinci el kitap alırken dikkat edilmesi gerekenler yazımıza göz atın.

Kokuyu önlemek için

Temiz, kuru ve havalanan bir ortamda saklanan kitaplar kolay koku tutmaz. Saklama ortamı ve nem değerleri için saklama koşulları rehberimizi kullanın. Kitabınızı satacaksanız kokusuz ve temiz hale getirmek için önce hafif havalandırma ve toz alma yeterli olacaktır.